… Gisteravond op de veranda vertelde Stompje zijn levensverhaal.  Toen hij jong was, had zijn gemeenschap koeien, varkens en akkers vol groente.  Maar in 1997 werden ze – zoals zovelen – met geweld van hun land verdreven voor de aanleg van Palma-plantages.  "Bio- brandstof", zei hij toen ik hem vragend aankeek. "Dat schijnt erg populair te zijn bij jullie in Europa."  Een wrange grijns trok even over zijn gezicht.  De rest van de avond had hij gezwegen. 
"De paramilitairen vermoordden zijn vrouw en kinderen", fluisterde Patachuma, mijn indi- aanse verpleegkundige, me later toe.  "Deze jungle is één grote begraafplaats, Anna.  De lijken dreven hier op de rivier.  Van Stompjes gemeenschap is nog maar een derde in le- ven.  Van de mijne nog de helft.  En de para’s struinen nog steeds ongestraft rond." …

Dit is een fragment uit een stukje door Anne Hermans, een tropenarts in Columbia, dat ik op de achterpagina van NRC van vanavond aantrof.

Ik schreef al vaker stukjes over de schaduwzijden van bio-brandstof, maar dan had ik het over de CO2 impact, die in het geval van palmolie plantages in voormalige tropische veenbos gebieden (b.v. Kalimantan) 4 tot 10 maal groter is dan voor de "gewone" diesel uit aardolie.

Maar de bovenstaande kant van de zaak maakt het nog veel erger.  Ook op Kali- mantan hebben zich excessen voorgedaan, waarbij bosbewonders domweg werden verjaagd.  Het bos waarin ze leefden werd door de Indonesische autoriteiten in con- cessie gegeven aan "bosbouwers" – slopers dus, die de waardevolle bomen eruit raggen en de rest afbranden om er vervolgens palmolie plantages van te maken.

Onlangs was in het nieuws dat Unilever een contract met een "foute" palmolie pro- ducent (Sinar Mas) heeft beëindigd. Ik vraag mij echter af in hoeverre hier sprake is van het bekende topje van de ijsberg.  Dat maakt mij skeptisch over CO2 emis- sierechten handel.  Daarom ben ik ook voor een CO2 tax – noem het maar gewoon accijns.  Ik zet hieronder een gedachtenkronkel – die overigens nog wel verdere uitwerking behoeft – van James Hansen (van GISS/NASA) neer die ook de moeite van het overdenken waard is.

Mazzel & broge, Evert

• Sack Goldman Sachs Cap-and-Trade (door James Hansen – GISS/NASA)