Kapitalisme en nulgroei gaan niet samen
Ik heb er al vaak stukjes over geschreven. Over het feit dat we in de wereld tegen grenzen aan gaan lopen en er een einde komt aan het concept van "eeuwige" ma- teriële groei.(1,2,3) Een essentieel onderdeel is de energievoorziening(4), waar- voor het nodig (en urgent!) is om naar een duurzame energievoorziening over te schakelen.(5)
Ik denk dat we in de komende eeuw met een soort van flessehals zullen worden geconfronteerd.(6) Het zou kunnen inhouden dat er in het rijke deel van de we- reld in strikt materiële zin een stap terug zou moeten worden gemaakt. Contrac- tie en convergentie is een mogelijke uitweg.(7) Als dat niet gebeurt, hetgeen zeer wel mogelijk is, dan keert de wal het schip.(8)
Er is echter een ander aspect dat ook aan de orde komt. En dat is het feit dat het kapitalistische stelsel fundamenteel niet is ingesteld op een steady state econo- mie. Het is gebaseerd op schulden maken, die kunnen worden ingelost als er maar groei (in consumptie) is. Dan kan het elk vorig gat met het volgende wor- den gedicht. Echter, zodra kwantitatieve groei wegvalt loopt dat spaak.
Kijk maar naar de afgelopen paar jaar. Een terugval naar nulgroei betekent "een ramp" – voor de mensen die werkloos raken zonder aanhalingstekens, om nog maar te zwijgen van het armere deel van de wereld.
In het januarinummer van Monthly Review, een socialistisch blad, vond ik een ar- tikel dat tot nadenken stemt. Het gaat over een thema waar ik het hier ook al over heb gehad. Namelijk: Kapitalisme en nulgroei gaan niet samen.
• Capitalism and Degrowth — An Impossibility Theorem
Het is een thema dat in "full swing" op ons af komt. Naast de technische kant van het verhaal is er ook nog een politieke kant. Dat is iets waar ik mij verder in wil verdiepen. Wouter Bos zei vandaag in een interview in NRC dat politiek thans voor- al iets is voor vrijgezellen en oude mensen. Over zo'n 2 jaar ga ik zeer waarschijn- lijk met pensioen en ben ik zo'n "oude" vrijgezel, die z'n handen dan helemaal vrij heeft. Dus wie weet …
Mazzel & broge, Evert
(1) Het einde van 'business as usual'? (december 2006)
(2) Luistert niet naar economen (september 2007)
(3) De grenzen aan de groei (december 2007)
(4) Een kleine beschouwing over energie (december 2008)
(5) Een kleine beschouwing over duurzame energie en CO2 (april 2009)
(6) Door de flessehals van de 21e eeuw (januari 2010)
(7) Contraction and Convergence, Climate Justice without vengeance
(8) Het geheugen van de massa is kort (januari 2010)
12 January 2011 at 09:39
Evert
Ik ben benieuwd of je de politiek ingaat, het zou mij zeer verbazen dat iemand, die jarenlang bij het een van de meest “kapitalistische” bedrijven als Shell heeft gewerkt, nu anti-kapitalisme op de politiek agenda gaat plaatsen.
Harry
______________________________________
Op welke manier dat gaat gebeuren is nog open. Het zou op de achtergrond (b.v. bij een wetenschappelijk buro) kunnen zijn. Ik zie mij echt niet zo gauw in een volksvertegenwoordiging gaan zitten.
Verder: Als je er socialistische ideeën op na houdt, mag je dan (als techneut) niet meer werken? Kul.
Bij Shell is men kennelijk ruimdenkender dan jij: Zie hier op pagina 28 en 29.
Nog iets anders: Mijn huidige opvattingen / inzichten m.b.t. “eeuwige groei” (of beter, de onmogelijkheid hiervan) zouden bij links anno ±1975 als “neo-Malthusiaans geneuzel” zijn weggezet. De tijden zijn echt veranderd.
Evert
14 January 2011 at 14:37
Evert
“Nog iets anders: Mijn huidige opvattingen / inzichten m.b.t. “eeuwige groei” (of beter, de onmogelijkheid hiervan) zouden bij links anno ±1975 als “neo-Malthusiaans geneuzel” zijn weggezet. De tijden zijn echt veranderd”
Nou niet helemaal Evert. Bij de toenmalige SP waarschijnlijk wel, wellicht ook bij de PSP en de CPN (Klopt, ik was actief in de studentenbeweging, waarin velen een CPN, PSP, of linkervleugel PvdA achtergrond hadden. Evert) een grote , maar bij de PPR waar ik toen redelijk actief was, zeker niet.
Of je moet van mening zijn dat de PPR geen linkse partij was, waar ik dan met je van mening verschil.
Buiten dat de basis insteek was: Zoek naar de werkelijke oorzaken (Radicaal) en pak die aan, in plaats zaken te bestrijden door hun symptomen aan te pakken.
Een van de pijlers onder dat denken waren de denkbeelden van Schumacher, betreffende de noodzaak van kleinschalige economiën. En wel zeker de overtuiging van de eindigheid van onze aardse bronnen, zoals door Malthus verwoord en door de Club van Rome nader gepreciseerd.
Roelf