Onder de titel "De grenzen aan de groei" schreef ik eind 2007 ooit een stuk com- mentaar op een artikel door Martin Wolf in Financial Times (The dangers of living in a zero-sum world economy).  Daarin schreef hij in feite dat we zonder groei zware tijden tegemoet gaan.  Ik wees daar toen ook al op contractie en convergentie als een mogelijke uitweg.

Opmerkelijk is dat hij er nu – n.a.v. een boek van Prof. Morris – op terug komt.

Hij eindigt met:
On the latter, it is an irony of intellectual history that Thomas Malthus, prophet of over- population, worried about the lack of resources just as these pessimistic assumptions became untrue. The biggest question of the 21st century may be whether resources prove to be binding constraints once again, as they so often proved to be, prior to 1800. Will ingenuity continue to overcome scarcity, or not? If the answer is "yes", all of humanity might come to enjoy the historically unprecedented lifestyles of today’s most favoured people. If the answer is "no", we might, instead, fall prey to what Prof Morris calls the "five horsemen of the apocalypse" – climate change, famine, state failure, migration and disease. Moreover, even if these problems are soluble, it may take a far higher level of political co-operation than is available to do so. This is particularly true where economic growth creates global externalities, climate change being the biggest challenge of this kind. This is not being managed. Political developments lag today’s reality.

Hij hoopt op een wonder.  Ik wil er echter op wijzen dat het "wonder" (waar Thomas Malthus niet mee rekende) van het beschikbaar komen van goedkope energie op grote schaal (kolen, en later olie en aardgas) een éénmalige gebeurtenis is ge- weest.  Wij leven thans, als je het in lang historisch (over 10-tallen eeuwen) ver- band beziet, in volstrekt abnormale tijden.  Het "business as usual" scenario, met
verdergaande (exponentiële) groei alsof de aarde "oneindig" is, is geen optie.  Je loopt op enig moment tegen grenzen aan, en dat moment is zo ongeveer nu.

• East and west converge on a problem (Door Martin Wolf, Financial Times)
• Olie, en Malthus via de achterdeur
• Book Review of 'Overshoot' by William R. Catton Jr.

Mazzel & broge, Evert

Naschrift 14/1/2011:
Ik schreef hierboven "Wij leven thans, als je het in lang historisch (over 10-tallen eeuwen) verband beziet, in volstrekt abnormale tijden."

In het boek "Overshoot" door William R. Catton staat een tabel waarin de groei van de wereldbevolking staat weergegeven.

Rond 35000 jaar geleden leefden er naar schatting ± 3 miljoen mensen op Aarde.  Ca. 10000 jaar geleden, op het moment van het ontstaan van de eerste landbouw beschavingen, waren dat er naar schatting 8 miljoen.  Het gemiddelde groeipercen- tage was ±0.1% per generatie.  Rond het begin van de jaartelling was dat aantal tot ca. 300 miljoen gegroeid. (groeipercentage rond 1% per generatie)  Tot 1400 kwam er vrij weinig bij: ±335 miljoen.  Het groeipercentage viel terug.  Denk daarbij overigens aan de grote pestpandemie in de 14e eeuw.

De cesuur komt met de introductie van vuurwapens, die de Europeanen in staat stelt Amerika te veroveren, en de daar aanwezige bevolking goeddeels uit te roei- en / te verdringen.  Tot 1800 groeit de wereldbevolking tot een kleine miljard, en groeit met ±7% per generatie.  Daarna volgt de industriële revolutie, met het be- schikbaar komen van goedkope fossiele energiebronnen (kolen, later olie en aardgas).  Tot 1865 groeit de bevolking tot ±1.4 miljard – ±14% groei per gene- ratie.  De introductie van medische kennis en hygiëne leidt tot een nog hogere
bevolkingsgroei: Ruim 25% per generatie.

Thans valt deze groei, t.g.v. voorbehoedsmiddelen en gericht beleid (denk aan China), weer iets terug.  Niettemin: Niemand kan mij vertellen dat we niet in een zeer bijzondere periode in de geschiedenis leven.  Vandaar mijn opmerking over "abnormale tijden".  Ik maak deze opmerking ook omdat ik er redelijk van ben overtuigd dat de mensheid in de komende eeuw wederom voor een keerpunt, een cesuur, staat.